Od 8 lipca 2026 r. obowiązują przepisy znacząco wzmacniające kompetencje Państwowej Inspekcji Pracy. To jedna z największych reform PIP od wielu lat, której głównym celem jest walka z pozornym samozatrudnieniem oraz nieprawidłowym wykorzystywaniem umów cywilnoprawnych.
Najważniejsza zmiana – reklasyfikacja umów
Dotychczas inspektor pracy, uznając że dana osoba faktycznie wykonuje pracę w warunkach charakterystycznych dla stosunku pracy, mógł jedynie wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy.
Obecnie PIP otrzymała znacznie dalej idące kompetencje. W określonych przypadkach możliwe jest wydanie decyzji administracyjnej prowadzącej do przekształcenia pozornej umowy cywilnoprawnej lub kontraktu B2B w umowę o pracę. Oznacza to znacznie szybszą reakcję organu oraz większe ryzyko dla przedsiębiorców korzystających z modeli współpracy, które jedynie formalnie mają charakter B2B.
Kontrole będą bardziej skuteczne
Nowelizacja przewiduje również:
- możliwość prowadzenia kontroli zdalnych,
- szerszą wymianę informacji pomiędzy PIP, ZUS i Krajową Administracją Skarbową,
- planowanie kontroli w oparciu o analizę ryzyka,
- wyższe sankcje za naruszenia prawa pracy.
W praktyce oznacza to, że organy państwowe będą dysponowały znacznie większą ilością danych pozwalających typować przedsiębiorców do kontroli.
Kiedy B2B może zostać zakwestionowane?
Sama nazwa umowy nie ma decydującego znaczenia. Nadal kluczowe pozostają przesłanki wynikające z art. 22 Kodeksu pracy.
Ryzyko zakwestionowania współpracy wzrasta w szczególności wtedy, gdy osoba:
- wykonuje pracę pod kierownictwem przedsiębiorcy,
- pracuje w miejscu i czasie wyznaczonym przez zlecającego,
- świadczy pracę osobiście,
- pozostaje ekonomicznie zależna od jednego kontrahenta,
- wykonuje obowiązki charakterystyczne dla pracownika etatowego.
Jak przygotować firmę?
Przedsiębiorcy powinni przeprowadzić audyt stosowanych modeli współpracy, zwłaszcza kontraktów B2B oraz umów cywilnoprawnych. Warto zweryfikować nie tylko treść umów, ale również rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków.
W wielu przypadkach to właśnie codzienna praktyka współpracy, a nie zapisy umowy, będzie miała decydujące znaczenie podczas kontroli.
Podsumowanie
Nowe przepisy znacząco zwiększają uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy. Przedsiębiorcy powinni traktować je jako sygnał do uporządkowania dokumentacji oraz weryfikacji modeli zatrudnienia. Wczesny audyt pozwala ograniczyć ryzyko sporów z organami oraz kosztownych konsekwencji finansowych.
Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą i korzystasz z umów B2B lub umów cywilnoprawnych, warto sprawdzić, czy przyjęty model współpracy odpowiada obowiązującym przepisom. Profesjonalna analiza pozwala wykryć potencjalne ryzyka jeszcze przed kontrolą Państwowej Inspekcji Pracy.
